Đi chơi ba ngày, ăn năm quán, rồi viết bài về ẩm thực cả một tỉnh. Đó là cách mắc lỗi nhanh nhất và cũng là loại bài bị người bản địa phàn nàn nhiều nhất.
Vẫn viết được, nếu đặt bài vào đúng khuôn khổ của nó.
Thừa nhận giới hạn
Nói rõ mình ở đó mấy ngày. Ngay đầu bài.
Nói rõ ăn bao nhiêu quán. Con số thật.
Nói rõ mình là khách. Không phải người bản địa.
Đặt tên bài cho đúng. Vài quán tôi đã ăn, không phải quán ngon nhất.
Không khái quát cả vùng. Từ vài bữa ăn.
Không nói món này của vùng đó. Nếu chưa tra kỹ.
Không kết luận về khẩu vị cả vùng. Quá vội.
Mời người bản địa bổ sung. Câu kết tốt.
Sẵn sàng sửa khi họ góp ý. Họ đúng hơn.
Ghi ngày đi. Quán đổi nhanh.
Nói rõ thông tin có thể đã cũ. Nếu viết muộn.
Không dựa vào bài của người khác. Chỉ viết điều mình trải.
Bài trung thực về giới hạn vẫn có ích, còn bài giả vờ am hiểu thì bị nhận ra ngay. Chọn cách đầu.
Tìm quán thật
Tránh khu tập trung khách du lịch. Giá cao, chất lượng trung bình.
Đi xa trung tâm vài con phố. Khác hẳn.
Hỏi người địa phương. Không hỏi lễ tân khách sạn.
Hỏi người bán hàng ngoài chợ. Họ ăn ở đâu.
Hỏi tài xế xe ôm. Nguồn quen thuộc.
Quán đông người địa phương là dấu hiệu tốt. Nhìn khách là biết.
Quán mở lâu năm. Đã qua thử thách.
Đi chợ buổi sáng. Thấy nguyên liệu và món địa phương.
Ăn ở chợ. Thường rất thật.
Tìm quán chay gần chùa. Với blog chay.
Hỏi ở chùa. Họ biết quán chay tử tế.
Tra hội nhóm chay của tỉnh đó. Trước khi đi.
Hỏi trước trong nhóm. Người địa phương sẵn lòng chỉ.
Chuẩn bị trước chuyến đi tiết kiệm rất nhiều thời gian mò mẫm và cho bài viết chất lượng hơn hẳn. Dành một buổi tra cứu.
Lỗi của khách qua đường
Chê món vì không hợp khẩu vị mình. Lỗi phổ biến nhất.
Khẩu vị vùng khác thì khác. Không phải dở.
Nói món này mặn quá. Có thể vùng đó ăn mặn.
Nói quán này không sạch. Chuẩn sạch mỗi nơi khác nhau.
So với quán ở thành phố mình. Không công bằng.
Chê giá đắt mà không biết mặt bằng. Kiểm giá địa phương.
Gọi sai món rồi chê quán. Hỏi món nào là món tủ.
Đi sai giờ rồi chê vắng. Hỏi giờ đông.
Đánh giá món đặc sản mà mình không quen ăn. Nói rõ điều đó.
Dùng tên món sai. Hỏi cho đúng.
Kể chuyện nguồn gốc món mà không tra. Rất hay sai.
Chụp ảnh người ta không xin phép. Bất lịch sự.
Mặc cả rồi viết bài chê đắt. Mâu thuẫn.
Đi với tâm thế học hỏi thay vì chấm điểm thì bài viết khác hẳn, và người bản địa cũng đón nhận khác. Đổi thái độ trước khi đổi cách viết.
Viết cho người đi sau
Thông tin thực dụng là giá trị chính. Không phải nhận xét vị.
Địa chỉ chính xác và toạ độ. Người đi sau tìm được.
Giờ mở cửa. Kiểm tại chỗ.
Giá tại thời điểm đi. Ghi ngày.
Có món chay không. Với blog chay thì quan trọng nhất.
Cách gọi món. Từ ngữ địa phương.
Có nói được tiếng phổ thông không. Nếu vùng xa.
Có nhận chuyển khoản không. Thông tin thực tế.
Chỗ để xe. Và đường vào.
Đi bằng gì tới được. Xe máy, xe buýt.
Nên đi giờ nào. Tránh giờ đông.
Món nên gọi. Cụ thể.
Món nên tránh nếu không quen. Nói nhẹ nhàng.
Một bài đầy thông tin thực dụng có ích hơn nhiều một bài đầy tính từ ca ngợi. Người đi sau cần cái thứ nhất.
Tôn trọng nơi mình tới
Ăn hết phần mình gọi. Gọi vừa đủ.
Không chụp ảnh chắn lối. Quán đông thì đợi.
Không bày món ra bàn khác để chụp. Bất lịch sự.
Không để bàn bừa khi về. Xếp gọn.
Trả đúng giá. Không mặc cả quán ăn.
Cảm ơn bằng tiếng địa phương nếu học được. Cử chỉ nhỏ được quý.
Xin phép khi chụp người bán. Nguyên tắc.
Mua hàng của người mình chụp. Phép lịch sự.
Không chụp lén trẻ con. Tuyệt đối.
Không viết về chuyện riêng của người ta. Dù nghe được.
Không phán xét cách sống của vùng đó. Không phải việc của mình.
Gửi ảnh cho quán nếu họ thích. Cử chỉ đẹp.
Giới thiệu quán tử tế cho người khác. Cách cảm ơn thiết thực.
Mình chỉ ghé vài ngày còn họ sống ở đó cả đời, giữ ý là điều tối thiểu. Nhớ điều đó khi viết.
Khi viết loạt bài về một chuyến đi
Chia theo ngày hoặc theo món. Không viết một bài khổng lồ.
Một bài về quán chay tìm được. Loại bài hữu ích nhất.
Một bài về chợ. Nguyên liệu địa phương.
Một bài về món mình học được. Kèm công thức đã thử lại ở nhà.
Một bài kể chuyện chuyến đi. Tách khỏi phần thông tin.
Dẫn link giữa các bài. Người đọc theo được.
Chụp đủ tư liệu khi còn ở đó. Về rồi không quay lại được.
Ghi chép ngay mỗi tối. Quên rất nhanh.
Ghi tên món bằng tiếng địa phương. Nhờ người viết hộ.
Xin liên hệ của quán. Kiểm lại thông tin sau.
Nấu lại món đó ở nhà. Rồi viết công thức.
Nói rõ bản mình nấu khác bản gốc. Trung thực.
Nhờ người bản địa đọc lại loạt bài. Trước khi đăng.
Một chuyến đi chuẩn bị kỹ cho ra năm sáu bài có ích, còn đi không chuẩn bị thì chỉ ra một bài ảnh đẹp. Khác biệt nằm ở khâu chuẩn bị.
