Máy dịch giúp đọc nhanh một công thức lạ, nhưng nó sai ở đúng những chỗ quan trọng nhất: thuật ngữ kỹ thuật, tên nguyên liệu và đơn vị.
Dùng được, nếu biết chỗ nào phải kiểm lại bằng tay.
Máy dịch làm tốt phần nào
Dịch phần mô tả và kể chuyện. Đủ để hiểu ý.
Dịch câu văn thông thường. Khá chính xác.
Dịch tên món phổ biến. Nếu đã có tên Việt quen.
Cho biết đại ý công thức. Đủ để quyết định có làm không.
Dịch nhanh cả bài dài. Tiết kiệm thời gian.
Giúp sàng lọc nhiều công thức. Chọn cái đáng làm kỹ.
Dịch bình luận của người đọc. Nắm phản hồi.
Dịch từ đơn khi tra nhanh. Tiện.
Nhận diện chữ trong ảnh. Hữu ích với sách giấy.
Dịch ngược để kiểm. Mẹo đơn giản.
Dùng máy làm bản nháp đầu tiên. Cách đúng.
Rồi sửa lại toàn bộ bằng tay. Không đăng bản máy.
Coi máy là công cụ đọc, không phải công cụ xuất bản. Ranh giới rõ ràng.
Dùng đúng vai trò thì máy dịch tiết kiệm rất nhiều thời gian mà không gây hại. Vấn đề là biết giới hạn.
Máy dịch sai ở đâu
Thuật ngữ kỹ thuật. Chỗ sai nguy hiểm nhất.
Sauté dịch thành xào chung chung. Mất nghĩa lửa lớn.
Fold dịch thành gấp. Vô nghĩa trong bếp.
Simmer dịch thành sôi. Sai hoàn toàn.
Season dịch thành mùa. Thay vì nêm.
Tên nguyên liệu. Nhiều thứ không có tên Việt tương đương.
Dịch máy đặt tên bừa. Người đọc đi tìm không ra.
Đơn vị đo. Cup dịch thành cốc, vô nghĩa.
Máy không quy đổi. Phải tự làm.
Nhiệt độ giữ nguyên độ F. Không đổi sang C.
Câu có nhiều mệnh đề dễ đảo nghĩa. Đọc kỹ.
Câu phủ định hay bị dịch ngược. Rất nguy hiểm.
Từ viết tắt dịch bậy. Tbsp, tsp, oz.
Ba nhóm sai chính là thuật ngữ, nguyên liệu và đơn vị, và cả ba đều là chỗ quyết định món thành hay hỏng. Kiểm kỹ đúng ba chỗ đó.
Cách kiểm tra chéo
Dịch ngược lại ngôn ngữ gốc. Xem có giữ nghĩa không.
Dùng hai công cụ dịch khác nhau. So kết quả.
Chỗ nào hai bản khác nhau thì tra tay. Dấu hiệu có vấn đề.
Tra từ điển chuyên ngành cho thuật ngữ. Không dùng từ điển thường.
Tìm ảnh minh hoạ cho kỹ thuật. Xem video thì rõ nhất.
Tìm tên nguyên liệu bằng ảnh. Chắc chắn hơn tra chữ.
Tra tên khoa học của nguyên liệu. Rồi tìm tên Việt.
Hỏi trong hội nhóm nấu ăn. Nhiều người biết.
Đọc bình luận dưới bài gốc. Người khác cũng hỏi.
Tìm công thức tương tự bằng tiếng Việt. Đối chiếu.
Kiểm mọi con số bằng tay. Không tin máy.
Đánh dấu chỗ mình chưa chắc. Hỏi trước khi nấu.
Nấu thử là phép kiểm cuối cùng. Không bỏ qua.
Mười lăm phút kiểm chéo tránh được một mẻ hỏng và một bài đăng sai. Đáng bỏ ra.
Khi nào phải tự dịch hoàn toàn
Khi định đăng lên blog. Bắt buộc.
Khi công thức có nhiều kỹ thuật lạ. Máy không xử lý nổi.
Khi là món bánh. Tỉ lệ nhạy cảm.
Khi có nguyên liệu nguy hiểm nếu làm sai. Nấm, đồ lên men.
Khi nguồn viết bằng ngôn ngữ ít phổ biến. Máy dịch kém hơn.
Khi bài có nhiều từ địa phương. Máy không biết.
Khi công thức cũ. Ngôn ngữ khác thời.
Khi định giới thiệu cho người khác làm. Trách nhiệm cao hơn.
Khi có phần dinh dưỡng. Sai là nguy hiểm.
Khi mình không chắc về ngôn ngữ đó. Nhờ người biết.
Nhờ người bản ngữ đọc lại. Nếu có điều kiện.
Trả công cho người dịch nếu nhờ nhiều. Phép lịch sự.
Ghi tên người giúp trong bài. Ghi nhận đóng góp.
Bản dịch đăng công khai là bản người khác sẽ làm theo, nên nó cần mức cẩn thận khác hẳn bản đọc cho mình. Phân biệt rõ hai mục đích.
Xây vốn thuật ngữ riêng
Lập một bảng thuật ngữ. Tích luỹ dần.
Mỗi lần gặp từ mới thì thêm vào. Không tra lại từ đầu.
Ghi từ gốc, nghĩa và mô tả kỹ thuật. Ba cột.
Ghi cả nguồn mình tra được. Quay lại kiểm.
Ghi cách mình chọn dịch. Giữ nhất quán.
Dùng cùng cách dịch trong mọi bài. Người đọc quen.
Công bố bảng thuật ngữ lên blog. Loại bài rất hữu ích.
Mời người đọc góp ý. Nhiều người biết hơn mình.
Cập nhật khi tìm được cách dịch hay hơn. Ghi ngày sửa.
Bảng riêng cho nguyên liệu. Kèm ảnh nếu được.
Bảng riêng cho đơn vị đo. Kèm số đã cân thử.
Bảng riêng cho tên món. Tên gốc và tên Việt.
Dùng bảng này cho mọi bài về sau. Nhanh dần theo thời gian.
Sau vài chục bài dịch thì bảng thuật ngữ riêng trở thành tài sản lớn nhất của người viết. Bắt đầu ghi ngay từ bài đầu tiên.
Trung thực với người đọc
Nói rõ bài là bản dịch. Không giả làm của mình.
Ghi nguồn đầy đủ. Tên tác giả và liên kết.
Nói rõ mình đã nấu thử chưa. Rất quan trọng.
Không đăng công thức chưa làm thử. Nguyên tắc.
Nói rõ mình đã đổi gì so với bản gốc. Minh bạch.
Nói rõ chỗ nào mình chưa chắc. Người đọc cẩn thận hơn.
Không giả vờ biết ngôn ngữ mình không biết. Lộ ngay.
Nói rõ nếu dùng máy dịch làm nháp. Không có gì đáng xấu hổ.
Ghi tên người giúp dịch. Ghi nhận công.
Sửa ngay khi có người chỉ ra lỗi dịch. Và cảm ơn.
Ghi lại lịch sử sửa bài. Minh bạch.
Không xoá bình luận chỉ lỗi. Rất mất uy tín.
Coi người đọc như đồng nghiệp. Họ giúp mình tốt hơn.
Trung thực về giới hạn của mình làm người đọc tin hơn là tỏ ra biết hết, đó là điều đúng với mọi blog. Nhất là blog dịch thuật.
