Nhận tài trợ không có gì sai, và người đọc hiểu rằng người viết cũng cần sống. Điều họ không chấp nhận là bị giấu.
Bài này nói về cách công khai cho đủ và cho đúng.
Khi nào phải công khai
Được trả tiền để viết bài. Rõ ràng nhất.
Được tặng sản phẩm để viết. Dù không có tiền.
Được mời ăn miễn phí. Cũng là quyền lợi.
Được giảm giá đặc biệt. Vẫn phải nói.
Có link nhận hoa hồng. Nhiều nơi bắt buộc theo luật.
Được mời đi sự kiện miễn phí. Kể cả chi phí đi lại.
Có quan hệ với nhãn hàng. Người thân làm ở đó.
Có cổ phần hoặc lợi ích. Bắt buộc.
Đang hợp tác dài hạn. Nói rõ trong mọi bài liên quan.
Bán sản phẩm của chính mình. Cũng nên nói rõ.
Nếu phân vân thì công khai. Nguyên tắc an toàn.
Không có ngoại lệ cho quà nhỏ. Vẫn ảnh hưởng góc nhìn.
Công khai không làm mất giá trị bài. Người đọc quen với điều đó.
Câu hỏi đúng không phải quà có lớn không mà là người đọc có muốn biết không. Nếu có thì nói ra.
Công khai thế nào
Đặt ở đầu bài. Trước nội dung chính.
Không đặt cuối bài. Ít người đọc tới.
Viết bằng chữ rõ ràng. Cỡ chữ bình thường.
Không viết bằng chữ xám nhạt. Coi như giấu.
Dùng từ dễ hiểu. Bài này được tài trợ bởi.
Không dùng từ mập mờ. Hợp tác cùng, đồng hành.
Nói rõ mình nhận gì. Tiền, sản phẩm, hay cả hai.
Nói rõ mình có quyền viết trung thực không. Người đọc muốn biết.
Ghi ở cả phần chia sẻ mạng xã hội. Không chỉ trên blog.
Dùng nhãn công khai của nền tảng nếu có. Và ghi thêm bằng chữ.
Giữ cùng một cách ghi trong mọi bài. Người đọc quen.
Dẫn link tới trang chính sách. Giải thích đầy đủ hơn.
Giữ phần công khai khi sửa bài. Đừng xoá đi.
Một dòng rõ ràng ở đầu bài giải quyết xong chuyện này, và nó không làm ai bỏ đọc. Đừng ngại.
Giữ quyền viết trung thực
Thoả thuận rõ trước khi nhận. Bằng văn bản.
Ghi rõ mình viết theo trải nghiệm thật. Không hứa khen.
Từ chối nếu bên kia đòi duyệt nội dung. Trừ việc kiểm thông tin sai.
Cho họ kiểm thông tin về sản phẩm. Đó là hợp lý.
Không cho họ sửa nhận xét của mình. Ranh giới.
Thử sản phẩm trước khi đồng ý. Nếu không thích thì từ chối.
Nói rõ nếu mình sẽ nêu cả nhược điểm. Trước khi ký.
Nhiều nhãn hàng chấp nhận. Họ cần đánh giá thật.
Trả lại tiền nếu không viết được. Thà mất tiền.
Không viết bài khen thứ mình không dùng. Tuyệt đối.
Không đưa lời quảng cáo vào như ý mình. Người đọc phân biệt được.
Giữ tỉ lệ bài có tài trợ ở mức thấp. Blog không thành trang quảng cáo.
Từ chối nếu sản phẩm không hợp người đọc. Dù trả cao.
Một lần viết trái lòng để lấy tiền có thể mất người đọc xây nhiều năm. Cân nhắc kỹ mỗi lần.
Quy định pháp lý
Nhiều nước bắt buộc công khai quảng cáo. Tìm hiểu quy định nơi mình.
Quy định về quảng cáo thực phẩm chặt hơn. Nhất là về sức khoẻ.
Không quảng cáo thực phẩm chức năng như thuốc. Vi phạm rõ.
Không dùng hình ảnh bác sĩ để quảng cáo. Nhiều nơi cấm.
Không hứa hiệu quả điều trị. Vi phạm nghiêm trọng.
Kê khai thu nhập theo quy định. Nghĩa vụ thuế.
Giữ hợp đồng và chứng từ. Phòng khi cần.
Đọc kỹ hợp đồng trước khi ký. Nhất là điều khoản độc quyền.
Cẩn thận với điều khoản chuyển quyền nội dung. Đừng mất quyền với bài mình.
Hỏi người có kinh nghiệm nếu hợp đồng phức tạp. Hoặc luật sư.
Không ký thứ mình không hiểu. Nguyên tắc.
Chịu trách nhiệm về nội dung mình đăng. Kể cả bài tài trợ.
Nhãn hàng sai thì mình vẫn chịu phần của mình. Kiểm thông tin họ đưa.
Hiểu quy định không khó, và nó bảo vệ mình khỏi rắc rối lớn về sau. Dành một buổi tìm hiểu.
Từ chối cho đúng cách
Từ chối lịch sự và rõ ràng. Không để lửng.
Nêu lý do ngắn gọn. Không phù hợp với người đọc của tôi.
Dẫn tới trang chính sách. Giải thích sẵn.
Không cần xin lỗi dài dòng. Đây là quyết định nghề nghiệp.
Từ chối sản phẩm mình không tin. Tiêu chí đầu tiên.
Từ chối nếu bị đòi viết khen. Ranh giới.
Từ chối nếu trùng với bài đánh giá độc lập. Xung đột.
Từ chối nếu quá nhiều bài tài trợ liên tiếp. Giữ tỉ lệ.
Giới thiệu sang người khác nếu hợp. Cử chỉ đẹp.
Giữ quan hệ dù từ chối. Lần sau có thể hợp.
Không nói xấu bên mời. Dù lời mời không hay.
Ghi lại lời mời đã từ chối. Theo dõi được.
Định giá rõ để lọc bớt. Nhiều lời mời tự rút.
Từ chối đúng lúc giữ được cả blog lẫn lòng tự trọng, và cơ hội tốt vẫn sẽ tới. Không sợ mất.
Xây lòng tin dài hạn
Nhất quán giữa lời nói và việc làm. Điều quan trọng nhất.
Công khai cả khi bất lợi. Người đọc nhớ.
Nhận sai và sửa công khai. Tăng uy tín chứ không giảm.
Không xoá bài cũ để giấu. Ghi cập nhật.
Trả lời câu hỏi về quyền lợi. Không né.
Giữ phần lớn nội dung không có tài trợ. Tỉ lệ nói lên nhiều điều.
Viết bài chê cả thứ được tặng. Nếu đúng là không tốt.
Người đọc thử mình bằng những lúc như vậy. Và họ nhớ rất lâu.
Không nhận tài trợ từ nơi mình vừa chê. Mâu thuẫn rõ.
Ghi lịch sử hợp tác công khai. Nếu muốn minh bạch tối đa.
Cảm ơn người đọc ủng hộ trực tiếp. Mô hình lành mạnh nhất.
Nói rõ blog sống bằng gì. Người đọc hiểu và ủng hộ.
Lòng tin xây bằng năm và mất bằng một bài. Cân nhắc mỗi quyết định.
Minh bạch không phải là gánh nặng mà là thứ làm blog nhẹ nhàng, vì không phải giấu gì cả. Đó là lý do thực tế nhất.
