Công thức ghi trên mảnh giấy, ảnh chụp trong điện thoại, ghi chú trong ứng dụng, vài thứ nhớ trong đầu. Đó là tình trạng của hầu hết người nấu ăn.
Một hệ thống đơn giản giải quyết được, và nó dùng được cả chục năm.
Chọn hình thức
Sổ giấy dễ duy trì nhất. Không cần mở máy.
Viết tay nhớ lâu hơn. Thực tế.
Sổ dùng ngay trong bếp được. Tay bẩn vẫn lật được.
Nhược là khó tìm kiếm. Phải đánh mục lục.
Và khó sao lưu. Chụp ảnh định kỳ.
Ứng dụng ghi chú tìm kiếm nhanh. Ưu điểm lớn nhất.
Sao lưu tự động. An toàn hơn.
Nhưng dễ bỏ bê. Không ai mở khi đang nấu.
Bảng tính cho phần định lượng. Tính toán được.
Kết hợp hai hình thức. Sổ giấy trong bếp, số hoá định kỳ.
Chọn thứ mình thật sự sẽ dùng. Hơn là thứ nghe hay.
Đừng đổi hệ thống liên tục. Mỗi lần đổi là mất dữ liệu.
Dùng thử một tháng rồi mới quyết. Biết mình có duy trì được không.
Hệ thống tốt nhất là hệ thống mình vẫn dùng sau sáu tháng, không phải hệ thống hoàn hảo về lý thuyết. Chọn theo tiêu chí đó.
Chia mục
Chia theo loại món. Cách phổ biến nhất.
Món mặn, món canh, món xào, bánh, đồ uống. Năm sáu mục là đủ.
Hoặc chia theo dịp. Bữa thường, tiệc, lễ.
Hoặc chia theo nguyên liệu chính. Đậu, nấm, rau củ.
Chọn một cách và giữ nguyên. Đừng trộn nhiều cách.
Chừa mục riêng cho kỹ thuật. Nguyên lý, không phải công thức.
Chừa mục cho định lượng và quy đổi. Tra thường xuyên.
Chừa mục cho sổ tiệc. Ghi từng dịp.
Chừa mục cho danh sách mua sắm mẫu. Dùng lại.
Chừa mục cho ghi chép từ sách. Học được gì.
Chừa mục trống ở cuối. Thứ chưa phân loại được.
Đánh dấu mục bằng giấy nhớ màu. Lật nhanh.
Đánh số trang. Làm mục lục được.
Cấu trúc đơn giản với năm sáu mục dùng được lâu hơn một hệ thống hai mươi mục. Càng phức tạp càng dễ bỏ.
Cách ghi một công thức vào sổ
Ghi tên món ở đầu trang. Rõ ràng.
Ghi ngày ghi chép. Biết được bao lâu rồi.
Ghi nguồn. Học từ ai, sách nào.
Ghi số phần ăn. Không bỏ qua.
Ghi nguyên liệu theo cột. Dễ nhìn.
Ghi bằng gram nếu có cân. Chính xác hơn.
Ghi các bước đánh số. Ngắn gọn.
Ghi dấu hiệu nhận biết. Phần quan trọng nhất.
Chừa lề trống bên phải. Ghi chú lần sau.
Ghi lần nấu và nhận xét vào lề. Lần một hơi mặn.
Ghi ai thích món này. Thông tin hữu ích.
Dán ảnh nếu tiện. Hoặc ghi tên file ảnh.
Một công thức một trang. Đừng nhồi hai món một trang.
Trang có chỗ trống để ghi thêm là trang sống, còn trang chật cứng thì không ai ghi tiếp được. Chừa chỗ ngay từ đầu.
Tra lại sau nhiều năm
Làm mục lục ở đầu sổ. Cập nhật dần.
Ghi tên món và số trang. Đủ rồi.
Xếp mục lục theo thứ tự chữ cái. Nếu chừa đủ chỗ.
Hoặc theo mục. Tuỳ cách chia.
Đánh dấu món hay nấu. Ký hiệu riêng.
Đánh dấu món chưa nấu lại. Ký hiệu khác.
Đánh dấu món đã bỏ. Gạch nhẹ, đừng xoá.
Ghi mùa nào nấu món nào. Tra theo mùa.
Ghi thời gian nấu. Chọn theo thời gian mình có.
Chụp ảnh toàn bộ sổ mỗi năm. Sao lưu.
Gõ lại phần hay dùng nhất. Tìm kiếm được.
Sao lưu bản gõ ra đám mây. An toàn.
Bắt đầu sổ mới khi hết chỗ. Ghi số quyển.
Một cuốn sổ tra được nhanh mới thật sự có ích, còn sổ ghi đầy mà không tìm ra gì thì chỉ là đống giấy. Đầu tư vào mục lục.
Sổ bếp cho người viết blog
Tách sổ riêng cho việc viết. Khác sổ nấu.
Ghi ý tưởng bài viết. Nghĩ được lúc nào ghi lúc đó.
Ghi bài nào đã đăng. Tránh trùng.
Ghi bài nào cần cập nhật. Danh sách việc.
Ghi công thức đã thử mấy lần. Đủ chưa để đăng.
Ghi ảnh đã chụp cho bài nào. Đỡ chụp lại.
Ghi nguồn đã dẫn. Tra lại được.
Ghi phản hồi của người đọc. Ý tưởng cho bài sau.
Ghi câu hỏi người đọc hay hỏi. Viết bài trả lời.
Ghi lịch đăng. Giữ nhịp.
Ghi thuật ngữ đã chọn cách dịch. Nhất quán.
Ghi người đã phỏng vấn. Và liên hệ của họ.
Ghi sách đã đọc và ghi chú. Nguồn tư liệu.
Sổ viết và sổ nấu tách riêng thì cả hai đều gọn, gộp vào một thì rối cả hai. Tách ngay từ đầu.
Duy trì thói quen ghi
Để sổ ở chỗ dễ với. Ngăn kéo bếp.
Để bút ngay cạnh. Không phải đi tìm.
Ghi ngay trong lúc nấu. Không để lát nữa.
Ghi ngắn cũng được. Hơn là không ghi.
Không cần chữ đẹp. Sổ để dùng.
Ghi cả lần nấu hỏng. Học được nhiều nhất.
Đặt lịch xem lại sổ hàng tháng. Bổ sung chỗ thiếu.
Đừng cầu toàn. Sổ lộn xộn vẫn hơn sổ trống.
Không chép lại cho đẹp. Mất thời gian, dễ bỏ.
Ghi vào ngay trang trống gần nhất nếu vội. Rồi ghi mục lục sau.
Rủ người nhà cùng ghi. Sổ của cả nhà.
Cho trẻ ghi món chúng thích. Tạo thói quen sớm.
Nhìn lại sổ sau một năm rất thú vị. Động lực để ghi tiếp.
Thói quen ghi chép là thứ biến kinh nghiệm bếp núc từ trí nhớ mờ dần thành tài sản tra được. Giá trị lớn dần theo năm tháng.
